Χρόνος Ανάγνωσης: 4 λεπτά

Ενώ η προσοχή του κόσμου έχει επικεντρωθεί πρόσφατα στους πολέμους στη Μέση Ανατολή, στις κινήσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την Κίνα και στον παγκόσμιο ανταγωνισμό δυνάμεων, ένας ήσυχος αλλά εξαιρετικά κρίσιμος μετασχηματισμός λαμβάνει χώρα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γράφει τουρκικό δημοσίευμα.

Αφορά την Τουρκία…

Και αυτός ο μετασχηματισμός, σε αντίθεση με τη δημοφιλή πεποίθηση, αφορά όχι μόνο τους διαδρόμους των Βρυξελλών αλλά και άμεσα το μέλλον της Τουρκίας.

Επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να εγκαταλείψει το σύστημα της «ομοφωνίας» που χρησιμοποιούσε εδώ και δεκαετίες στις αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής. Θα αντικατασταθεί από ένα μοντέλο «ειδικής πλειοψηφίας».

Ενώ με την πρώτη ματιά μπορεί να φαίνεται σαν μια τεχνική και γραφειοκρατική μεταρρύθμιση, αυτή η αλλαγή αποτελεί στην πραγματικότητα ένα σημαντικό σημείο καμπής που θα αναδιαμορφώσει την πολιτική αρχιτεκτονική της Ευρώπης και αφορά στενά και την Τουρκία.

Μέχρι σήμερα, οι αποφάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια απαιτούσαν την έγκριση όλων των κρατών μελών. Αυτό σήμαινε ότι αν έστω και μία χώρα έλεγε «όχι», η διαδικασία μπορούσε να καθυστερήσει. Ενώ θεωρητικά έχει σχεδιαστεί για να διατηρεί την ενότητα και τη συναίνεση, αυτό το σύστημα έχει στην πράξη γίνει ένα από τα μεγαλύτερα μειονεκτήματα της Ευρώπης.

Το μπλοκάρισμα της βοήθειας προς την Ουκρανία από την Ουγγαρία, η άσκηση βέτο σε κοινές δηλώσεις κατά της Κίνας και οι κρίσεις στις μεταναστευτικές πολιτικές αποκάλυψαν την αδυναμία της Ευρώπης να αντιδράσει γρήγορα στις παγκόσμιες κρίσεις.

Επιπλέον, η χρήση του μηχανισμού βέτο ως εργαλείου πολιτικής διαπραγμάτευσης από ορισμένες χώρες έχει προκαλέσει σοβαρή ανησυχία στις Βρυξέλλες.

Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, και ιδιαίτερα η Γερμανία, έχουν αρχίσει να δηλώνουν ανοιχτά ότι το σύστημα της «ομοφωνίας» απειλεί την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Καμία χώρα από μόνη της δεν μπορεί να κρατήσει την Ευρώπη όμηρο

Η ομιλία του Γερμανού Υπουργού Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ στο Ίδρυμα Κόνραντ Αντενάουερ πριν από μερικές εβδομάδες ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτη από αυτή την άποψη.

Ο Βάντεφουλ υποστήριξε ότι το σύστημα βέτο θα πρέπει να καταργηθεί στην εξωτερική πολιτική της ΕΕ και είπε ότι «μία χώρα δεν μπορεί να κρατάει όλη την Ευρώπη όμηρο».

 Πράγματι, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε επίσης τον περασμένο μήνα ότι «πρέπει να αξιοποιήσουμε τη δυναμική που δημιουργήθηκε από τις ουγγρικές εκλογές για να εφαρμόσουμε την ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία», ανακοινώνοντας έτσι ότι έχει ξεκινήσει μια μη αναστρέψιμη διαδικασία.

Στην πραγματικότητα, το ζήτημα που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι απλώς μια συζήτηση για την τεχνική μεταρρύθμιση.

Είναι επίσης μια επιλογή σχετικά με το τι είδους δύναμη θέλει να είναι η Ευρώπη. Επειδή ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας, η κρίση στο Ιράν, ο αυξανόμενος ανταγωνισμός με την Κίνα και η αβέβαιη προσέγγιση των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια έχουν δείξει στις Βρυξέλλες ότι μια Ευρώπη που κινείται αργά δεν μπορεί πλέον να επιβιώσει στην εποχή του γεωπολιτικού ανταγωνισμού.

Τι σημαίνει, λοιπόν, αυτή η αλλαγή για την Άγκυρα;

Η απάντηση είναι αρκετά σαφής. Επί χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδίδει ένα σημαντικό μέρος των αδιεξόδων στις σχέσεις με την Τουρκία στο δικαίωμα βέτο της Κυπριακή Δημοκρατίας.

Αυτή ήταν ιδιαίτερα η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη δικαιολογία από τις Βρυξέλλες όσον αφορά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, την αμυντική συνεργασία, την ενημέρωση της τελωνειακής ένωσης και ορισμένες διπλωματικές πρωτοβουλίες.

Ωστόσο, με την κατάργηση του συστήματος ομοφωνίας στην εξωτερική πολιτική, αυτός ο μηχανισμός βέτο δεν θα ισχύει πλέον.

Αυτό σημαίνει ότι η πιο σημαντική «θεσμική δικαιολογία» που χρησιμοποιεί η Ευρωπαϊκή Ένωση εδώ και χρόνια σχετικά με την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ μπορεί να εξαφανιστεί.

Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει αυτόματα ότι οι σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ θα βελτιωθούν.

Επειδή οι πολιτικές και ιδεολογικές επιφυλάξεις απέναντι στην Τουρκία εξακολουθούν να είναι έντονες στην Ευρώπη.

Οι δηλώσεις του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν υπέρ της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας όσον αφορά την Ανατολική Μεσόγειο ή η αντιτουρκική ατμόσφαιρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι από τις πιο σαφείς ενδείξεις αυτού.

Ωστόσο, η κατάργηση του συστήματος ομοφωνίας θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα σε μια νέα εποχή που θα αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη.

Συγκεκριμένα, η αυξημένη επιρροή πιο ρεαλιστικών χωρών όπως η Γερμανία θα μπορούσε να διευρύνει τον διπλωματικό χώρο της Τουρκίας.

Επιπλέον, οι κρίσεις ασφαλείας που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σήμερα αυξάνουν ολοένα και περισσότερο το κόστος αποκλεισμού της Τουρκίας.

Λαμβάνοντας υπόψη την ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας, τους ενεργειακούς αγωγούς, τη διαχείριση της μετανάστευσης, την αμυντική βιομηχανία, την ισορροπία του ΝΑΤΟ και τις κρίσεις στη Μέση Ανατολή, δεν φαίνεται πλέον ρεαλιστικό για την Ευρώπη να δημιουργήσει μια αρχιτεκτονική ασφαλείας που να αποκλείει εντελώς την Τουρκία.

Στην πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει παράδοξα, μερικά από τα οποία τα έχει δημιουργήσει η ίδια.

 Από τη μία πλευρά, υπάρχει μια Ευρώπη που αναπτύσσει έναν λόγο περί «στρατηγικής αυτονομίας» και θέλει να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ.

 Από την άλλη πλευρά, υπάρχει μια άλλη Ευρώπη που προσπαθεί να κρατήσει την Τουρκία, η οποία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ, εκτός των μηχανισμών λήψης αποφάσεων. Η μη βιωσιμότητα αυτής της αντίφασης συζητείται τώρα πιο ανοιχτά στις Βρυξέλλες.

Εν ολίγοις, η εγκατάλειψη της ομοφωνίας στην εξωτερική πολιτική εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι απλώς μια τεχνική μεταρρύθμιση· είναι μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της γεωπολιτικής ταυτότητας της Ευρώπης.

 Και αυτός ο μετασχηματισμός θα μπορούσε να προαναγγείλει μια νέα εποχή για την Τουρκία, η οποία περιμένει στο κατώφλι της ΕΕ εδώ και πολλά χρόνια.

Dünya Gazetesi

Echedoros.blog