Χρόνος Ανάγνωσης: 4 λεπτά

Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ισραήλ και η αποτυχημένη παγκόσμια οικονομία προαναγγέλλουν την έλευση μιας νέας παγκόσμιας τάξης, γράφει στη Νόβαγια Γκαζέτα, ο Μπόρις Καγκαρλίτσκι – Ρώσος κοινωνιολόγος που εκτίει σήμερα ποινή φυλάκισης πέντε ετών για «δικαίωση της τρομοκρατίας».

Ομοιότητες σε Ισραήλ, Ρωσία και Ουκρανία

Παρά ορισμένες προφανείς διαφορές, μου φαίνεται ότι υπάρχουν ορισμένες ομοιότητες μεταξύ των τρεχόντων γεγονότων στη Ρωσία και το Ισραήλ.

Γνωρίζουμε ότι η ισραηλινή κυβέρνηση χρειάζεται ο πόλεμος να διαρκέσει όσο το δυνατόν περισσότερο, τόσο καθώς η πολιτική της επιβίωση εξαρτάται από αυτόν όσο και λόγω του γεγονότος ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου θα αντιμετωπίσει κατηγορίες σε περίπτωση κατάρρευσης.

Το τέλος του πολέμου θα σήμαινε και το τέλος του σημερινού κυβερνώντος συνασπισμού και, γενικότερα, την έναρξη μιας σοβαρής πολιτικής αλλαγής που η σημερινή κυβέρνηση απλά δεν μπορεί να επιτρέψει να συμβεί.

Ως αποτέλεσμα, ήταν πιο εύκολο να ξεκινήσει ένας νέος πόλεμος στον Λίβανο παρά να τερματίσει τον παλιό. Η συντηρητική πολιτική έχει μετατραπεί σε πολιτική πολέμου.

Η κατάσταση στη Ρωσία είναι παρόμοια από πολλές απόψεις. Παραδόξως, δεν έχει πλέον σημασία πώς τελειώνουν οι εχθροπραξίες. Μετά από τρία χρόνια, η κατάσταση είναι τέτοια που κάθε τέλος της λεγόμενης ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης θα σημαίνει την έναρξη ευρείας πολιτικής αλλαγής στη χώρα.

Νομίζω ότι το ίδιο μπορεί να ισχύει και για την Ουκρανία. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, η συντηρητική παράταξη στην ηγεσία της χώρας έχει πλέον έναν και μόνο στόχο: να διατηρήσει την τρέχουσα κατάσταση για όσο το δυνατόν περισσότερο.

Το μόνο σημείο τώρα της ειδικής επιχείρησης δεν είναι η νίκη επί της Ουκρανίας, αλλά το να σέρνει την επιχείρηση για χάρη της, ιδανικά για δεκαετίες. Ακόμη και στις πρώτες μέρες της, πολιτικοί αναλυτές υπέρ του Κρεμλίνου είπαν ότι η Ρωσία χρειαζόταν 10 χρόνια πολέμου, παρόμοια με τη δεκαετία της σταθερότητας που ονειρευόταν ο Στολίπιν (σημ.Βαλκανικού Περισκοπίου: Ο Πιοτρ Στολίπιν υπηρέτησε ως τρίτος πρωθυπουργός και υπουργός Εσωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας από το 1906 μέχρι τη δολοφονία του το 1911)

Το πρόβλημα είναι ότι δεν λειτουργούν έτσι τα πράγματα. Και ούτε θα το κάνουν στο μέλλον. Τώρα, ακόμη και η ατελείωτη επανάληψη της ίδιας κατάστασης εξακολουθεί να φέρνει αλλαγή δημιουργώντας νέα προβλήματα. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η διάθεση αλλάζει: ο κόσμος είναι κουρασμένος. Ωστόσο, οι αρχές είναι πολύ πιο κουρασμένες και η οικονομία είναι επίσης κουρασμένη.

Μπορείς να κρατηθείς σε μια θέση για πολύ καιρό, αλλά μετά δεν έχεις πού να πας. Δεν υπάρχουν προοπτικές, ούτε καν για την ελίτ.

 Έτσι, ένα «κόμμα ειρήνης» πρέπει αναπόφευκτα να σχηματιστεί μέσα στις δομές εξουσίας.

Το παράδοξο είναι ότι το «κόμμα του πολέμου» δεν μπορεί να αφήσει τα πράγματα ως έχουν.

Πρέπει να διατηρήσει τη δυναμική του για να διατηρήσει τον έλεγχο σε κάθε στιγμή του πολέμου.

Ο προϋπολογισμός της Ρωσίας

 Δείτε τον προϋπολογισμό της Ρωσίας. Αν υποθέσουμε ότι αυτός είναι ο προϋπολογισμός ενός κράτους που διεξάγει πόλεμο πλήρους κλίμακας, τότε ο προϋπολογισμός είναι στην πραγματικότητα πολύ λογικός.

Αλλά αν αυτός είναι ο προϋπολογισμός ενός κράτους όπου βασιλεύει η ειρήνη και η ευημερία, και αυτό είναι απλώς μια ειδική επιχείρηση κάπου στα δυτικά περίχωρα, τότε ο προϋπολογισμός είναι καταστροφικός.

Αυτός είναι ένας προϋπολογισμός μεγάλου «καιρού ειρήνης» για να πραγματοποιηθεί γενική κινητοποίηση.

Με άλλα λόγια, διατηρώντας το status quo, το σύστημα αποκτά έναν αυξανόμενο αριθμό αντιφάσεων και κινδυνεύει να μπλέξει σε αυτές.

Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι ένα «κόμμα ειρήνης» θα αναγκαστεί τελικά να εισέλθει και να αναλάβει τον έλεγχο της κατάστασης.

Το μόνο ερώτημα είναι πόσο καιρό θα πάρει και πόσοι ακόμη άνθρωποι θα πεθάνουν και θα υποφέρουν και από τις δύο πλευρές προτού αναζητήσουν σοβαρά μια ειρηνική λύση;

Αλλά αυτό δεν είναι το πιο σημαντικό στοιχείο. Το πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι μια ειρηνική λύση αναπόφευκτα φέρνει μαζί της άμεση —όχι τελική— ριζική πολιτική αλλαγή. Η τρέχουσα διαμόρφωση ισχύος δεν αφήνει άλλη επιλογή.

Φυσικά, το φιλελεύθερο κοινό, η «ορθολογική γραφειοκρατία» και το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας συμφωνούν και θέλουν να επιστρέψουν στις παλιές καλές εποχές, όταν δεν υπήρχε Covid-19, καμία ειδική επιχείρηση και πόλεμος στο Ισραήλ, τη Λωρίδα της Γάζας και τον Λίβανο. Φέρτε πίσω το 2019!

 Πιέζουν Τα Διεθνή Αδιέξοδα

Αλίμονο, και όσο προφανής κι αν είναι μια τέτοια συναίνεση, είναι αδύνατη. Ούτε στη Ρωσία, ούτε στην Ουκρανία, ούτε στο Ισραήλ, ούτε στη Δυτική Ευρώπη, ούτε στις ΗΠΑ. Τα πολιτικά και κοινωνικά πλαίσια έχουν αλλάξει. Και η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται στο ίδιο αδιέξοδο με την παγκόσμια πολιτική. Το νεοφιλελεύθερο σχέδιο διήρκεσε την πορεία του μεταξύ 2008 και 2010.

Ωστόσο, από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, ορισμένοι εντός της δυτικής ελίτ ουσιαστικά κάνουν το ίδιο πράγμα που κάνουν τώρα το Ισραήλ και η Ρωσία σε στρατιωτικό και πολιτικό επίπεδο, δηλαδή προσπαθούν να διατηρήσουν και να αναπαράγουν πάση θυσία ένα σύστημα που δεν λειτουργεί πλέον.

 Η προσπάθεια έχει όλο και μεγαλύτερο κόστος, απαιτεί όλο και περισσότερους πόρους και φέρνει ξανά μαζί της άλυτα προβλήματα και αντιφάσεις.

Η άνοδος της ακροδεξιάς δεν είναι τυχαία

Γι’ αυτό η ακροδεξιά σημειώνει τέτοια επιτυχία σε Ευρώπη και Αμερική. Αυτές είναι οι δυνάμεις που πρεσβεύουν τη διατήρηση του συστήματος, αλλά από αντισυστημική ιδεολογική θέση. Κατά μία έννοια, αυτή είναι η τελευταία πολιτική προσφυγή του συντηρητισμού, αλλά είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Η αλλαγή λοιπόν είναι αναπόφευκτη.

Μπορεί να μην ξέρουμε πότε ή πόσο γρήγορα θα έρθει αυτή η αλλαγή, αλλά το κύριο πρόβλημά μας είναι ότι όλα αυτά τα χρόνια αναμονής δεν μπορούμε και έχουμε ξεφύγει από τη συνήθεια να αναλαμβάνουμε δράση.

Είναι μια καλή περίοδος για την αριστερά, αλλά αντέχει η αριστερά στις προκλήσεις της εποχής;

Και μήπως τη στιγμή που ανοίγονται άφθονες ευκαιρίες μπροστά μας, θα είμαστε μπερδεμένοι και αβοήθητοι;

Η ρωσική ιστορία έχει δει ξανά και ξανά τον ξαφνικό αντίκτυπο της ελευθερίας, που προσγειώνεται σαν φυσική καταστροφή. Φυσικά αυτό που λέω παραπάνω δεν ισχύει μόνο για την αριστερά. Είμαστε όλοι τόσο συνηθισμένοι να είμαστε αβοήθητα θύματα ή πικραμένοι επικριτές που μας πειράζει να βρίσκουμε οποιονδήποτε άλλο ρόλο ανόργανο και ακατανόητο.

Θα πρέπει να μάθουμε ξανά.

 Το πρώτο βήμα είναι να τερματιστεί η κουλτούρα της απαισιοδοξίας που κυριαρχεί εδώ και πολλά χρόνια μεταξύ εκείνων που θεωρούν τους εαυτούς τους θεματοφύλακες προηγμένων δημοκρατικών αξιών, τόσο με την αριστερή όσο και με τη φιλελεύθερη έννοια.

 Η απαισιοδοξία και η μοιρολατρική ταπεινοφροσύνη είναι ασυμβίβαστες με την υπευθυνότητα και την ετοιμότητα να είναι κάτι περισσότερο από θεατές, να συμμετέχουν και να είναι φορείς της κοινωνικής αλλαγής. Μπορώ μόνο να αναφέρω τον Άμλετ:

 «Η ετοιμότητα είναι το παν».

—

Αποκλειστικά στο  ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ

Ακολουθείστε στο Χ το  @Valkaniko