Χρόνος Ανάγνωσης: 5 λεπτά

Σόφια.

 Ενώ οι ντόπιοι αγρότες υποφέρουν από λειψυδρία και ξηρασία, η Βουλγαρία έχει υπογράψει ένα δυσμενές συμβόλαιο και δωρίζει νερό από τον ποταμό Άρδα στη βόρεια Ελλάδα για άρδευση.

Με αυτή την πρόταση, οι βουλευτές του κόμματος «Αναγέννηση» ζήτησαν να ακουστούν ο Πρωθυπουργός και οι υπουργοί στο κοινοβούλιο την Πέμπτη για ένα κατά τα άλλα εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα: το τέλος της ιστορικής συμφωνίας μεταξύ Βουλγαρίας και Ελλάδας από το 1964.

Μαζί με άλλα αμφιλεγόμενα ζητήματα πριν από δεκαετίες, εισάγει επίσης υποχρέωση επανόρθωσης για τη Βουλγαρία να παρέχει δωρεάν νερό άρδευσης στη Βόρεια Ελλάδα για περίοδο 60 ετών.

Φυσικά, δεν υπάρχει μεγάλη αλήθεια στην υπόδειξη ότι η Βουλγαρία πρόδωσε το εθνικό της συμφέρον – όπως έχει γίνει σαφές.

Όμως έχουν αποκαλυφθεί λεπτομέρειες που δείχνουν ότι η χώρα μας βρίσκεται στην πραγματικότητα σε πολύ πλεονεκτική θέση για να διαπραγματευτεί μια νέα μακροπρόθεσμη συμφωνία με την Ελλάδα, από την οποία μπορεί να αντλήσει σημαντικά οφέλη και όχι μόνο οικονομικά.

Μεταξύ των επιλογών είναι η παραχώρηση για (μέρος) του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης με αντάλλαγμα τη συνέχιση της παροχής ρυθμισμένου νερού για άρδευση στους γείτονές του μέσω του καταρράκτη φραγμάτων «Kardzhali» – «Studen Kladenets» – «Ivaylovgrad».

Το οποίο, από τη βουλγαρική πλευρά, ούτως ή άλλως δεν χρησιμοποιείται για αγροτικές ανάγκες.

Τι είναι αυτή η συμφωνία;

Σήμερα, οι πόρτες της Ελλάδας και όλα τα καλά που έχει να προσφέρει είναι ανοιχτές στους Βούλγαρους, πλέον χωρίς σύνορα, αλλά οι σχέσεις των δύο χωρών δεν ήταν πάντα σε υψηλό επίπεδο.

Μετά από δεκαετίες στρατιωτικών συγκρούσεων (όπως οι Βαλκανικοί πόλεμοι και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος) και οι πολιτικές διαφωνίες (Ψυχρός Πόλεμος και ελληνικές αξιώσεις για επανορθώσεις), υπογράφηκε το 1964 η προαναφερθείσα Συμφωνία του 1964 μεταξύ Βουλγαρίας και Ελλάδας – μια συνθήκη που διευθέτησε ορισμένα οικονομικά και άλλα ζητήματα που προέκυψαν από ιστορικές διαφορές και συγκρούσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Και περιλαμβάνει την αποκατάσταση για τη δωρεάν παροχή νερού από τον ποταμό Άρδα για άρδευση στη Βόρεια Ελλάδα – 186 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως με ασφάλεια 85% για 60 χρόνια.

Η σύμβαση έληξε στις 9 Ιουλίου 2024. Εν τω μεταξύ, ωστόσο, η κλιματική αλλαγή μετατρέπει το νερό σε ολοένα και πιο πολύτιμο πόρο και σήμερα η Βουλγαρία βρίσκεται σε πολύ πλεονεκτική θέση για να διαπραγματευτεί μια νέα συμφωνία με την Ελλάδα, από την οποία μπορεί ήδη να επωφεληθεί.

 Επιπλέον, η ίδια η Ελλάδα δεν έχει εκπληρώσει το μέρος της Συμφωνίας της – να κατασκευάσει ένα ισοσταθμιστή (όχι ακριβώς ένα φράγμα, αλλά μάλλον ένα υδάτινο έλεγχο) που θα μάζευε τα νερά από την Άρδα στο έδαφός της.

Αν είχε, το θέμα θα έκλεινε τώρα. Επειδή όμως δεν το έφτιαξε, η χώρα χρειάζεται το νερό που συλλέγει η Βουλγαρία στα βουνά της Ροδόπης κατά την αγροτική περίοδο.

Και η Βουλγαρία, από την πλευρά της, μπορεί και πρέπει να χρησιμοποιήσει την κατάσταση για να διαπραγματευτεί καλά οφέλη.

Και ένα από αυτά θα μπορούσε να είναι παραχώρηση (μέρος) του λιμανιού στην Αλεξανδρούπολη.

Η ακρόαση την Πέμπτη στο κοινοβούλιο του πρωθυπουργού Ρόζεν Ζελιάζκοφ, των Υπουργών Περιβάλλοντος και Υδάτων, καθώς και Γεωργίας Μανόλ Γκένοφ και Γκεόργκι Ταχόφ και άλλων κρατικών εκπροσώπων πραγματοποιήθηκε με πολλή ένταση, προσωπικές επιθέσεις μεταξύ των κομμάτων της Εθνοσυνέλευσης και γερή δόση λαϊκισμού.

Αλλά μέσα στον θόρυβο του παρασκηνίου, μερικά ενδιαφέροντα γεγονότα έγιναν ακόμα ξεκάθαρα.

 Χρονοδιάγραμμα νέων λειτουργιών

 Η Βουλγαρία έγινε πιο ενεργή σχεδόν ένα χρόνο πριν λήξει η συμφωνία. Ήδη από τον Μάιο του 2023 Συγκροτήθηκε διυπηρεσιακή ομάδα εργασίας με το Υπουργείο Οικονομίας να ηγείται της ανάπτυξης θέσης για μια νέα μακροπρόθεσμη συμφωνία με την Ελλάδα.

 Στην πορεία, γεννήθηκε η ιδέα ότι η Βουλγαρία θα μπορούσε να συνδέσει την παροχή νερού από τον καταρράκτη όχι μόνο με κάποια αντισταθμιστική πληρωμή, αλλά και με συμφέροντα σε άλλους οικονομικούς τομείς.

Έτσι, λόγω των νέων διευρυμένων συμφερόντων, δημιουργήθηκε μια νέα διυπηρεσιακή ομάδα, τώρα στο Υπουργείο Οικονομικών (τότε υπουργός ήταν ο Άσεν Βασίλεφ και πρωθυπουργός ο Νικολάι Ντένκοφ).

Ο Βασίλεφ, ο οποίος έγινε στόχος επιθέσεων από το κόμμα του Ντελιάν Πεέφσκι επειδή ανέλαβε μόνος του τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων και ακόμη και για παράνομη κοινή χρήση εγγράφων με την ελληνική πλευρά, μοιράστηκε με το κοινοβούλιο (και αργότερα είπε στους δημοσιογράφους με περισσότερες λεπτομέρειες) τι είχε γίνει.

Ετοιμάστηκε προσχέδιο συμφωνίας, το οποίο κληρονόμησε η υπηρεσιακή κυβέρνηση του Ντιμίταρ Γκλάβτσεφ και η σημερινή του Ρόζεν Ζελιάζκοφ, με τρία πρωτόκολλα:

«Η διαπραγματευτική μας θέση ήταν ότι η συμφωνία έπρεπε να παραταθεί για άλλα 60 χρόνια, αλλά με τρεις επιλογές:

• Το πρώτο μέρος να σχετίζεται με τα ύδατα της Άρδα
•  Πρόσβαση 0 ετών στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης με γειτονική οικονομική ζώνη
•  Και το τρίτο μέρος – θα πρέπει να κατασκευαστεί ένας αυτοκινητόδρομος από την Αλεξανδρούπολη προς το Ρούσε, καθώς και μια γρήγορη σιδηροδρομική σύνδεση από την Αλεξανδρούπολη στο Kapitan Andreevo και από εκεί στη Βόρεια Βουλγαρία και μέσω της Σιλίστρας στη Ρουμανία», εξήγησε ο Βασίλεφ.

 Και πρόσθεσε ότι κατά τη γνώμη του αυτή είναι μια πολύ επικερδής συμφωνία γιατί δίνει στη Βουλγαρία πρόσβαση σε ένα μεσογειακό λιμάνι για 60 χρόνια, αφενός, και από την άλλη – επιτρέπει στην Ελλάδα να στηρίξει τη γεωργία της με το 10% των νερών από το φράγμα του «Ιβάιλοβγκραντ».

 Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν υπήρξαν σημαντικές ενστάσεις από την ελληνική πλευρά και επρόκειτο να υπογράψουν τη νέα συμφωνία.

 «Το υπηρεσιακό υπουργικό συμβούλιο από εκεί και πέρα, όπως βλέπουμε, δεν έχει κάνει τίποτα για το θέμα, ελπίζουμε ότι το κανονικό υπουργικό συμβούλιο θα το κάνει», είπε ο Βασίλεφ.

Θεώρησε κίνδυνο το ότι το κόμμα της «Αναγέννησης» για λαϊκιστικούς λόγους έφερε το θέμα στην αίθουσα της ολομέλειας και προκάλεσε δημοσιότητα για τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων πριν επιτευχθεί τελική συμφωνία.

Από την πλευρά του, ο Πρωθυπουργός Ρόζεν Ζελιάζκοφ ανακοίνωσε μόνο ότι γίνονται εργασίες για το νέο προσχέδιο συμφωνίας, αλλά σύμφωνα με τον ίδιο, δεν μπορεί να συμμεριστεί τη διαπραγματευτική θέση της Βουλγαρίας για το θέμα όσο συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις.

Η προσωρινή συμφωνία: νερό για ρεύμα

 Εν τω μεταξύ, μετά τη λήξη της συμφωνίας στις 9 Ιουλίου 2024, η ΝΕΚ και η περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης υπέγραψαν προσωρινή αμοιβαία συμφωνία, με την οποία η Βουλγαρία συνέχισε να προμηθεύει νερό στην Ελλάδα έως τις 30 Σεπτεμβρίου, αλλά σε αντάλλαγμα συμφώνησε για αντισταθμιστικές παροχές ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη χειμερινή περίοδο – αυτή είναι η κατανάλωση 49 μεγαβάτ

Επίσης, έγινε γνωστό ότι στην ορεινή και άγονη περιοχή γύρω από τον καταρράκτη Άρδα δεν υπάρχουν αρδευόμενες γεωργικές εκτάσεις, ούτε έχουν κατασκευαστεί αρδευτικές εγκαταστάσεις. Επίσης δεν είναι δυνατή η μεταφορά νερού από τον καταρράκτη σε άλλες περιοχές που χρειάζονται άρδευση. Και με αυτό, ουσιαστικά διαψεύστηκαν οι λαϊκιστικοί ισχυρισμοί ότι η Βουλγαρία στερούσε νερό από τους δικούς της αγρότες που επλήγησαν από την ξηρασία για να «ποτίσει ξένους αγρότες».

Δεν υπάρχει κίνδυνος για το σύστημα ΝΕΚ, έγινε σαφές στην ακρόαση, με τους εκπροσώπους της εταιρείας να διαβεβαιώνουν ότι οι όγκοι νερού που αποθηκεύονται στα φράγματα που λειτουργεί η ΝΕΚ πλησιάζουν αυτή τη στιγμή το 70% της χωρητικότητάς τους.

 Τι έρχεται;

Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό Ζελιάζκοφ, η Βουλγαρία θα προσπαθήσει να διαπραγματευτεί μια νέα μακροπρόθεσμη συμφωνία με την Ελλάδα μέχρι τον Μάιο του τρέχοντος έτους, αλλά είναι ακόμα πιο πιθανό αυτό να συμβεί από το 2026 και να έχουμε νέα βραχυπρόθεσμη συμφωνία φέτος.

Ο πρώην υπουργός Ενέργειας του GERB Ντελιάν Ντόμπρεφ (τώρα πρόεδρος της επιτροπής προϋπολογισμού) κάλεσε τη Βουλγαρία να επιδιώξει μια καλή συμφωνία από ενεργειακή άποψη – δηλαδή, η απελευθέρωση νερού πρέπει να γίνεται σε εποχές που είναι επωφελείς για τη Βουλγαρία και συμβαδίζουν με τις τιμές αιχμής της ηλεκτρικής ενέργειας και όχι όταν επιμένει η ελληνική πλευρά, γράφει η βουλγαρική Capital.

—

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ  – Echedoros.blog