Μονή Αγίας Αικατερίνης
Σε μια από τις πιο ευαίσθητες κρίσεις μεταξύ Καΐρου και Αθήνας εδώ και χρόνια, προήλθε από απόφαση αιγυπτιακού δικαστηρίου σχετικά με την ιδιοκτησία της Μονής της Αγίας Αικατερίνης πυροδοτώντας μια διπλωματική και θρησκευτική κρίση, ρίχνοντας για άλλη μια φορά φως στην περίπλοκη ιστορία αυτού του μοναδικού μοναστηριού, τη σχέση του με την Αιγυπτιακή Εκκλησία και τη μοναδική νομική του φύση. Ποια είναι, λοιπόν, η πλήρης ιστορία; Γράφει η αιγυπτιακή Aboutmsr.
Η δικαστική απόφαση πυροδοτεί κρίση
Στις 28 Μαΐου 2025, το Εφετείο Ισμαηλίας στη χερσόνησο του Σινά εξέδωσε απόφαση που ανέφερε ότι η κυριότητα της Μονής της Αγίας Αικατερίνης και των γύρω θρησκευτικών και αρχαιολογικών χώρων ανήκε στο αιγυπτιακό κράτος ως δημόσια περιουσία, διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμα των μοναχών να τους χρησιμοποιούν σύμφωνα με τις υφιστάμενες συμβάσεις μεταξύ της μονής και της τοπικής αρχής.
Ωστόσο, αυτό που επιδείνωσε την ένταση ήταν ότι η απόφαση επιβεβαίωσε επίσης ότι ορισμένες από τις αμφισβητούμενες εκτάσεις δεν ανήκουν στο μοναστήρι και ότι δεν μπορούν να διατεθούν ή να αποκτηθούν με παραγραφή, καθώς βρίσκονται εντός φυσικών καταφυγίων και κρατικών προστατευόμενων περιοχών, πράγμα που σημαίνει ότι υπόκεινται στους νόμους περί προστασίας του περιβάλλοντος και δεν αποτελούν εκκλησιαστική περιουσία.
Η Ελλάδα απαντά: «Δήμευση ιερής περιουσίας»
Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος εξέφρασε το «σοκ» του για την απόφαση, χαρακτηρίζοντάς την ως «ιστορική κατάργηση κάθε έννοιας δικαιοσύνης». Κατηγόρησε την αιγυπτιακή κυβέρνηση ότι επιδιώκει να «κατασχέσει ιερή θρησκευτική περιουσία», παρά τις δεσμεύσεις που έδωσε ο Πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ ελ-Σίσι στον Έλληνα ομόλογό του, Κυριάκο Μητσοτάκη, κατά τη διάρκεια προηγούμενων επίσημων επισκέψεων.
Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών θεώρησε την απόφαση ως αλλαγή στο status quo, ωθώντας το να επικοινωνήσει αμέσως με την αιγυπτιακή κυβέρνηση και να τονίσει ότι «οποιαδήποτε ενέργεια που αποκλίνει από τις ιστορικές αντιλήψεις» θα επηρεάσει τη συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.
Αιγυπτιακή Προεδρία: Η ιερότητα του μοναστηριού δεν θα παραβιαστεί
Η αιγυπτιακή προεδρία απάντησε με επίσημη δήλωση που επιβεβαιώνει τον πλήρη σεβασμό για την ιερότητα της Μονής της Αγίας Αικατερίνης και το μοναδικό θρησκευτικό της καθεστώς, τονίζοντας ότι η απόφαση δεν επηρεάζει το θρησκευτικό καθεστώς ή τις τελετουργίες των μοναχών, αλλά απλώς επιβεβαιώνει ότι τα αμφισβητούμενα εδάφη υπόκεινται στην αιγυπτιακή εθνική κυριαρχία.
Δήλωση της αιγυπτιακής προεδρίας πριν από λίγες ημέρες
Ο Πρόεδρος Ελ-Σίσι δέχθηκε επίσης τηλεφωνική επικοινωνία από τον Έλληνα Πρωθυπουργό, κατά την οποία και οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για ενίσχυση των στρατηγικών σχέσεων.
Η προεδρική δήλωση τόνισε ότι η τηλεφωνική επικοινωνία μαρτυρά μια ανανεωμένη δέσμευση για τη διατήρηση του ειδικού καθεστώτος του μοναστηριού, σύμφωνα με τον ιστορικό και θρησκευτικό του χαρακτήρα.
Λεπτομέρειες της δικαστικής απόφασης που εκδόθηκε σχετικά με τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης
Το Εφετείο της Ισμαηλίας στη χερσόνησο του Σινά εξέδωσε τελεσίδικη απόφαση στη διαμάχη σχετικά με την ιδιοκτησία των εκτάσεων γύρω από τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης.
Η απόφαση έχει ως εξής:
Το δικαστήριο αναγνώρισε το δικαίωμα της Μονής της Αγίας Αικατερίνης να χρησιμοποιεί τους αρχαιολογικούς και θρησκευτικούς χώρους της, τονίζοντας παράλληλα ότι αυτό δεν συνεπάγεται κανένα δικαίωμα ιδιοκτησίας στη γη που υπόκειται στη χρήση.
Το δικαστήριο έκρινε ότι τυχόν προηγούμενες συμβάσεις που παραχωρούσαν ιδιοκτησία γης εκτός της δικαιοδοσίας του μοναστηριού ήταν άκυρες και τις έκρινε ως άνευ νομικής ισχύος.
Τόνισε ότι όλες οι αμφισβητούμενες εκτάσεις θεωρούνται δημόσια περιουσία του αιγυπτιακού κράτους, δεδομένου ότι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των φυσικών καταφυγίων και δεν μπορούν να διατεθούν ή να παραχωρηθούν παρά μόνο με κυρίαρχη απόφαση.
Το δικαστήριο απέρριψε επίσης τους ισχυρισμούς περί «κυριότητας με παραγραφή» ή κατοχής, υποστηρίζοντας ότι είναι απαράδεκτοι ενόψει του δικαιώματος του κράτους στη δημόσια περιουσία του.
Μονή Αγίας Αικατερίνης… ένα από τα παλαιότερα μοναστήρια στον κόσμο
Η Μονή της Αγίας Αικατερίνης είναι ένα από τα παλαιότερα μοναστήρια στον κόσμο. Ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα μ.Χ. με εντολή του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄. Βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Μωυσής στο Νότιο Σινά, όπου πιστεύεται ότι ο Προφήτης Μωυσής έλαβε τις Δέκα Εντολές.
Μονή Αγίας Αικατερίνης
Το μοναστήρι ανήκει στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία και περιλαμβάνει την εκκλησία του Αγίου Βάτου, εννέα βοηθητικές εκκλησίες, δέκα άλλες εσωτερικές εκκλησίες, μια βιβλιοθήκη που περιέχει περίπου 6.000 σπάνια χειρόγραφα, καθώς και καταλύματα μοναχών, ελαιοτριβεία, οστεοφυλάκια και ένα τζαμί που χρονολογείται από τον δέκατο αιώνα μ.Χ.
Γιατί η Μονή της Αγίας Αικατερίνης ονομάζεται με αυτό το όνομα;
Η Μονή της Αγίας Αικατερίνης πήρε το όνομά της από την Αγία Αικατερίνη, η οποία πιστεύεται ότι μαρτύρησε στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. Τα λείψανά της βρέθηκαν κοντά στην κορυφή του όρους Σινά τον 9ο αιώνα μ.Χ. Η μονή βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Σινά, 2.285 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, προσδίδοντάς της μια μαγευτική ατμόσφαιρα που συνδυάζει την αγιότητα με την άγρια φύση.
Ελληνικό μοναστήρι σε αιγυπτιακή γη
Παρά την τοποθεσία της βαθιά στο Σινά, η Μονή της Αγίας Αικατερίνης δεν συνδέεται με την Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία. Αντίθετα, είναι διοικητικά και λειτουργικά συνδεδεμένη με το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Οι μοναχοί της προσεύχονται στα ελληνικά, σύμφωνα με το βυζαντινό τυπικό, και διοικείται από μια κοινότητα Ελλήνων μοναχών.
Το αιγυπτιακό κράτος αντιμετωπίζει το μοναστήρι ως νόμιμα αδειοδοτημένη ξένη εκκλησία, σεβόμενο τη θρησκευτική και διοικητική του ανεξαρτησία, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η γη στην οποία βρίσκεται το μοναστήρι αποτελεί μέρος του αιγυπτιακού εδάφους που υπόκειται σε εθνική κυριαρχία.
Γιατί η Μονή της Αγίας Αικατερίνης δεν συνδέεται με την Κοπτική Εκκλησία;
Ο κύριος λόγος είναι η ιστορική δογματική διαμάχη που χρονολογείται από τη Σύνοδο της Χαλκηδόνας (451 μ.Χ.), η οποία καθόρισε ότι ο Χριστός είχε δύο φύσεις (θεϊκή και ανθρώπινη).
Οι Ελληνορθόδοξες εκκλησίες αποδέχτηκαν αυτήν την απόφαση, ενώ η Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία την απέρριψε, καθώς πιστεύει ότι ο Χριστός έχει μία ενσαρκωμένη φύση, μια θέση γνωστή ως «Αλεξανδρινός κλάδος».
Έτσι, η Μονή της Αγίας Αικατερίνης ακολουθεί τον βυζαντινό χαλκηδόνιο κλάδο, ενώ η Κοπτική Εκκλησία ακολουθεί τον αλεξανδρινό, μη χαλκηδόνιο κλάδο.
Δογματικές και διοικητικές διαφορές διαχωρίζουν τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης από την Κοπτική Εκκλησία.
Στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης χρησιμοποιούνται η βυζαντινή τυπική και η αρχαία ελληνική, ενώ η Κοπτική Εκκλησία χρησιμοποιεί τη δική της τυπική τόσο στην κοπτική όσο και στην αραβική γλώσσα. Η πλειοψηφία των μοναχών της μονής είναι Έλληνες, σε αντίθεση με τις κοπτικές εκκλησίες, των οποίων οι μοναχοί είναι αποκλειστικά Κόπτες Αιγύπτιοι.
Νομικά, η Μονή της Αγίας Αικατερίνης χαρακτηρίζεται ως αδειοδοτημένη ξένη εκκλησία, ενώ η Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι εθνική εκκλησία της οποίας οι υποθέσεις ρυθμίζονται εντός των επίσημων θρησκευτικών θεσμών του αιγυπτιακού κράτους.
Μια κρίση που ξεπερνά τα όρια μιας νομικής διαμάχης
Η κρίση γύρω από τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης δεν περιορίζεται σε μια νομική διαμάχη για την ιδιοκτησία γης. Θίγει αρκετά ευαίσθητα ζητήματα, κυρίως την κυριαρχία του αιγυπτιακού κράτους επί των εδαφών του και τον παγκόσμιο θρησκευτικό συμβολισμό που έχει η μονή για τις βυζαντινές εκκλησίες, ιδίως την Ελληνορθόδοξη Εκκλησία.
Ο αντίκτυπος της κρίσης επεκτείνεται στις σχέσεις της Αιγύπτου με την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Ρωσία, όλες χώρες με λαϊκούς και εκκλησιαστικούς δεσμούς με το μοναστήρι, το οποίο είναι ένας από τους ιερότερους βυζαντινούς τόπους.
Η τοποθεσία του μοναστηριού σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη θρησκευτική περιοχή μεταξύ των τριών Αβρααμικών θρησκειών (Ισλαμισμός- Χριστιανισμός- Εβραϊσμός) περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση.
Παρόλο που η αιγυπτιακή κυβέρνηση έχει επιβεβαιώσει τη δέσμευσή της να σεβαστεί το καθεστώς του μοναστηριού και την ιστορική και θρησκευτική του σημασία, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και απαιτεί προσεκτική διπλωματική διαχείριση για να διασφαλιστεί η διατήρηση της εθνικής κυριαρχίας χωρίς να βλάπτονται οι θρησκευτικές ισορροπίες ή να διακυβεύονται οι διεθνείς σχέσεις της Αιγύπτου.
—
ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ – Echedoros.blog
