Η πληροφορία ότι η Τουρκία πούλησε τα οστά 50.000 Ελλήνων και Αρμενίων στη Γαλλία το 1924 θεωρείται αληθινή εδώ και χρόνια.
Αλλά όντως συνέβη η ιστορία του πλοίου Zan, το οποίο φέρεται να μετέφερε 400 τόνους ανθρώπινων οστών;
Εντοπίσαμε την προέλευση αυτού του ισχυρισμού, που χρονολογείται εδώ κι έναν αιώνα, γράφει το Τούρκος ερευνητής Μεχμέτ Ντιλμπάζ.
Εδώ και χρόνια, γράφει το Τούρκος συντάκτης, μια πολύ σοβαρή κατηγορία κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε ορισμένες ξένες ιστοσελίδες.
Λέγεται ότι το 1924, η Τουρκία υπό τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ περισυνέλεξε τα λείψανα περίπου 50.000 Ελλήνων και Αρμενίων που είχαν πεθάνει στην Ανατολία.
Αυτά τα ανθρώπινα λείψανα, που φέρονται να ζυγίζουν συνολικά 400 τόνους, φορτώθηκαν στο πλοίο Zan με βρετανική σημαία και στάλθηκαν στο λιμάνι της Μασσαλίας στη Γαλλία για βιομηχανική χρήση.
Ορισμένες δημοσιεύσεις ισχυρίζονται ακόμη ότι τα οστά χρησιμοποιούνται στην παραγωγή λιπασμάτων ή σαπουνιού.
Τι κρύβεται λοιπόν πραγματικά πίσω από αυτή την τρομακτική ιστορία;
Όταν εξετάζουμε τις εφημερίδες εκείνης της περιόδου και τις πηγές στις οποίες βασίζεται το συμπέρασμα σήμερα, συναντάμε μια πολύ διαφορετική εικόνα.
Στην καρδιά της ιστορίας βρίσκεται ένα άρθρο εφημερίδας του 1924
Μία από τις πιο σημαντικές πηγές για τον ισχυρισμό αυτό είναι η εφημερίδα The New York Times, με ημερομηνία 23 Δεκεμβρίου 1924.
Η εφημερίδα όντως δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «Yarn of a Cargo of Human Bones », το οποίο μεταφράζεται περίπου ως «Μια ιστορία για ένα φορτίο Ανθρώπινων Οστών».
Το ρεπορτάζ ανέφερε μια εξαιρετική ιστορία που κυκλοφορούσε στην πόλη για ένα πλοίο με το όνομα Ζαν , που έφερε βρετανική σημαία, και έφτασε στη Μασσαλία με 400 τόνους ανθρώπινων οστών.
Υποστηρίχθηκε ότι τα οστά φορτώθηκαν στα Μουδανιά και ανήκαν σε άτομα που πέθαναν σε σφαγές στην Ανατολία.
Αλλά η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε στο ρεπορτάζ ήταν εξαιρετικά σημαντική.
Η εφημερίδα δεν ανέφερε αυτό το γεγονός ως επιβεβαιωμένο.
Η είδηση αναφέρεται σε μια «περίεργη ιστορία» που κυκλοφορεί στη Μασσαλία, χρησιμοποιεί επίσης εκφράσεις όπως «λέγεται ότι έχει φορτωθεί» και «λέγεται ότι είναι» για τα οστά, που σημαίνουν «λέγεται ότι έχει φορτωθεί» ή «λέγεται ότι ανήκει σε» .
Η έκθεση ανέφερε επίσης ότι αναμενόταν να ξεκινήσει έρευνα λόγω των κυκλοφορούντων φημών.
Με άλλα λόγια, η εφημερίδα δεν έλεγε: «Έχει διαπιστωθεί ότι μεταφέρθηκαν 400 τόνοι οστών που ανήκουν σε θύματα της σφαγής».
Το ρεπορτάζ ανέφερε ότι ένας τέτοιος ισχυρισμός κυκλοφορούσε στη Μασσαλία. Η ίδια πληροφορία έχει διατυπωθεί και στον γαλλικό τύπο.
Στις 24 Δεκεμβρίου 1924, η γαλλική εφημερίδα Midi δημοσίευσε επίσης μια είδηση με τίτλο «Cargaison funèbre », που σημαίνει «Πένθιμο Φορτίο».
Εδώ, αναφέρεται επίσης ότι υπήρξε λόγος για το πλοίο με το όνομα Ζαν που μετέφερε 400 τόνους ανθρώπινων λειψάνων στη Μασσαλία, και υποστηρίχθηκε ότι αυτά τα λείψανα προέρχονταν από τη Μικρά Ασία.
Επομένως, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μια τέτοια φήμη όντως κυκλοφόρησε στον ευρωπαϊκό τύπο τον Δεκέμβριο του 1924.
Ωστόσο, το γεγονός ότι δύο εφημερίδες το ανέφεραν δεν σημαίνει ότι δύο ανεξάρτητες έρευνες επιβεβαίωσαν το ίδιο αποτέλεσμα.
Και τα δύο νέα αναφέρουν ισχυρισμούς που κυκλοφορούσαν την ίδια εποχή.
Ήταν η υποψία αληθινή;
Μία από τις πιο σημαντικές λεπτομέρειες που δείχνει ότι η ιστορία δεν είναι εντελώς φανταστική αναδύεται εδώ.
Έρευνα στην ελληνική εφημερίδα Μακεδονία δείχνει ότι τα αρχεία δείχνουν ότι ένα πλοίο με το όνομα Zan M. έφτασε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης στις 13 Δεκεμβρίου 1924.
Υπάρχει όμως ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα:
Το αρχείο της άφιξης του πλοίου στη Θεσσαλονίκη δεν αναφέρει τίποτα για τους 400 τόνους ανθρώπινων οστών.
Μερικοί μεταγενέστεροι συγγραφείς έχουν υποστηρίξει ότι ο λόγος για αυτό ήταν ότι οι ελληνικές αρχές φοβόντουσαν μια αντίδραση από τα χρηματιστήρια της Ανατολίας στη Θεσσαλονίκη ή ότι δεν ήθελαν να ανταγωνιστούν τους Βρετανούς εφοπλιστές.
Αλλά αυτά δεν είναι έγγραφα. Υπόθεση.
Η ιστορία άλλαξε με τα χρόνια
Σε μεταγενέστερες εκδοχές του ισχυρισμού, η αφήγηση γίνεται ολοένα και πιο οριστική.
Αυτό που αρχικά περιγράφηκε ως «οστά θυμάτων σφαγών στη Μικρά Ασία» σταδιακά αναγνωρίστηκε οριστικά ως «οστά Ελλήνων και Αρμενίων».
Στη συνέχεια, προέκυψε ο ισχυρισμός ότι οι 400 τόνοι οστών ανήκαν σε περίπου 50.000 ανθρώπους .
Αργότερα προστίθεται ότι αυτά τα οστά πουλήθηκαν από την κυβέρνηση Μουσταφά Κεμάλ .
Ορισμένες δημοσιεύσεις ισχυρίζονται ακόμη ότι οι Γάλλοι φτιάχνουν λίπασμα από αυτά, ενώ άλλες υποστηρίζουν ότι παράγουν σαπούνι.
Αλλά τίποτα από αυτά δεν υπάρχει στο άρθρο των New York Times του 1924.
Η εφημερίδα δεν κάνει καμία αναφορά σε 50.000 ανθρώπους, ούτε λέει ότι η κυβέρνηση του Μουσταφά Κεμάλ πούλησε λείψανα, ούτε αναφέρει ότι οι ταυτότητες των οστών έχουν προσδιοριστεί.
Υπάρχουν επίσης ιστορικά προβλήματα στις πηγές
Μία από τις σημαντικές πηγές της ιστορίας στην ελληνική λογοτεχνία είναι το έργο του Χρήστου Αγγελομάτη, Χρονικό της Μεγάλης Τραγωδίας, το οποίο εκδόθηκε αργότερα .
Ο Αγγελομάτης αναφέρει ότι μια είδηση για τον Ζαν δημοσιεύτηκε σε αθηναϊκές εφημερίδες τον Φεβρουάριο του 1924.
Ωστόσο, η ημερομηνία που συνδέεται με την άφιξη του Ζαν Μ. στη Θεσσαλονίκη είναι η 13η Δεκεμβρίου 1924.
Επομένως, ακόμη και μέσα στην ίδια αφήγηση, προκύπτει ένα σημαντικό χρονολογικό πρόβλημα, που εκτείνεται σε μήνες.
Επιπλέον, ενώ ορισμένοι ιστότοποι σήμερα αναφέρουν το βιβλίο του Αγγελομάτη ως «Αθήνα, 1924», η έκδοση που χρησιμοποιήθηκε χρονολογείται από το 1971.
Αυτό οδηγεί στη συνέχεια σε μια μεταγενέστερη αφήγηση που χρησιμοποιείται ως σύγχρονο έγγραφο.
Πού είναι λοιπόν το έγγραφο;
Αυτό ακριβώς είναι το πιο σημαντικό σημείο του θέματος.
Αν ένα εξαιρετικό φορτίο 400 τόνων όντως εκφορτώθηκε από τα Μουδανιά, φορτώθηκε σε πλοίο με βρετανική σημαία και πουλήθηκε σε εργοστάσια στη Μασσαλία, αναμένεται ότι το γεγονός θα άφηνε το στίγμα του όχι μόνο στις εφημερίδες αλλά και σε εμπορικά και επίσημα αρχεία.
Ωστόσο, στη σάρωση που έχουμε κάνει μέχρι στιγμής:
Δεν έχουν βρεθεί στοιχεία για το μανιφέστο φορτίου, τη φορτωτική, το τελωνειακό έγγραφο των Μουδανιών, το έγγραφο πωλήσεων ή εξαγωγής της τουρκικής κυβέρνησης, το τελωνειακό αρχείο της Μασσαλίας, το όνομα του Γάλλου αγοραστή, το τιμολόγιο πώλησης, μια έκθεση επιθεώρησης που να προσδιορίζει τα οστά ως ανθρώπινα οστά ή το αποτέλεσμα της έρευνας που ανέφεραν οι New York Times, τα οποία όλα δείχνουν ότι το Zan μετέφερε 400 τόνους ανθρώπινων οστών.
Το πιο σημαντικό είναι ότι δεν έχουν προκύψει ιατροδικαστικά ή αρχαιολογικά ευρήματα που να υποδεικνύουν ότι τα οστά ανήκουν σε συγκεκριμένα ελληνικά ή αρμένικα θύματα.
Το γεγονός και ο ισχυρισμός πρέπει να διαχωρίζονται
Είναι αλήθεια ότι το 1924, τα διεθνή μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν αναφορές ότι το πλοίο με το όνομα Ζαν μετέφερε 400 τόνους ανθρώπινων οστών.
Η τρέχουσα έρευνα υποστηρίζει επίσης την ιδέα ότι ένα πλοίο με το όνομα Ζαν ή Ζαν Μ. επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη την ίδια περίοδο.
Αλλά με βάση αυτό:
«Η κυβέρνηση του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ συνέλεξε τα σώματα 50.000 Ελλήνων και Αρμενίων, πούλησε τα οστά τους στους Γάλλους και αυτά χρησιμοποιήθηκαν για την παρασκευή λιπασμάτων ή σαπουνιών».
Η κατάληξη σε αυτό το συμπέρασμα υπερβαίνει κατά πολύ τα όσα αναφέρουν τα διαθέσιμα έγγραφα.
Ακόμα και το ρεπορτάζ του 1924, το οποίο κατέχει κεντρική θέση στην ιστορία, η οποία τώρα παρουσιάζεται ως απόλυτο ιστορικό γεγονός, αναφέρθηκε στο γεγονός ως «φήμη » .
Κατά τη διάρκεια ενός αιώνα, νέες λεπτομέρειες προστέθηκαν στη φήμη, οι ασάφειες αφαιρέθηκαν και ο ισχυρισμός άρχισε σταδιακά να παρουσιάζεται ως ένα οριστικό ιστορικό γεγονός.
Αλλά δεν υπάρχει ακόμη κανένα συγκεκριμένο έγγραφο που να επιβεβαιώνει την ιστορία που λέγεται σήμερα.
Και εδώ ακριβώς ξεκινά η διαφορά, από ιστορικής άποψης.
gdhdijital.com
About the Author
Discover more from Echedoros.blog
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
