Σόφια.
Η βουλγαρική κυβέρνηση παραβίασε τη συμφωνία Μολόφ-Καφαντάρη επιστρέφοντας 53 αντικείμενα στην Ελλάδα με αντάλλαγμα τα οστά του Τσάρου Σαμουήλ πίσω στη Βουλγαρία , γράφουν η «24 часа». Αυτό αναφέρεται σε επιστολή Βούλγαρων επιστημόνων και δημοσίων προσώπων σχετικά με τη διατήρηση των εθνικών πολιτιστικών αξιών.
Η επιστολή εστάλη στον Πρόεδρο, στον Πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης, στον Πρωθυπουργό, στους Υπουργούς Πολιτισμού και Παιδείας, στην Ιερά Σύνοδο και στην ακαδημαϊκή κοινότητα της Βουλγαρίας.
«Αντιφατικές δηλώσεις αξιωματούχων έχουν εμφανιστεί στον δημόσιο χώρο ότι αυτό «δεν είναι δική μας δουλειά» ή ότι η μεταφορά είναι «προσωρινή».
Ταυτόχρονα, η ελληνική πλευρά ανακοίνωσε επίσημα ότι μετά από έκθεση από τις 5 Οκτωβρίου έως τις 5 Νοεμβρίου, τα κειμήλια θα επιστραφούν μόνιμα στις μονές «Παναγίας Εικοσιφοίνισσας» (Κοσινίτσα) και «Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου». Αυτό απαιτεί επείγουσα και εις βάθος αναθεώρηση των νομικών και πραγματικών βάσεων αυτής της «συμφωνίας», αναφέρει επίσης η επιστολή.
Στο κείμενο, οι Βούλγαροι μελετητές προειδοποιούν ότι αυτό παραβιάζει τη συμφωνία Μολόφ-Καφαντάρη. Τα αντικείμενα που παραδόθηκαν από το Εθνικό Μουσείο αποτελούν αντικείμενο οικονομικών και περιουσιακών διακανονισμών μεταξύ Βουλγαρίας και Ελλάδας μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, βάσει της διμερούς συμφωνίας Μολόφ-Καφαντάρη του 1927.
Η μονομερής διάθεση αυτών των αντικειμένων, που πραγματοποιήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2026, παραβιάζει τις ρήτρες της επικυρωμένης διεθνούς συνθήκης στην οποία η Βουλγαρία είναι συμβαλλόμενο μέρος.
Δημοσιεύουμε ολόκληρη την επιστολή χωρίς συντακτική παρέμβαση:
Επιστολή διαμαρτυρίας από Βούλγαρους επιστήμονες και δημόσιες προσωπικότητες σχετικά με τη διατήρηση των εθνικών πολιτιστικών αξιών
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ-ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ
ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
ΠΡΟΣ ΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
ΑΓΑΠΗΤΕΣ ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΡΙΟΙ,
Στις 3 Οκτωβρίου 2026, πραγματοποιήθηκε επίσημη τελετή στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, υπό την παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου πρωθυπουργού Ρούμεν Ράντεφ. Κατά την τελετή, οι υπουργοί Πολιτισμού Εβτίμ Μιλόσεφ και Λίνα Μενδώνη υπέγραψαν πρωτόκολλα παράδοσης για τη μεταφορά στη Βουλγαρία των λειψάνων που βρέθηκαν στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στη λίμνη Μικρή Πρέσπα, τα οποία πιστεύεται ότι ανήκουν στον Τσάρο Σαμουήλ, τον Τσάρο Γαβριήλ-Ράντομιρ και μέλη της βασιλικής οικογένειας. Την ίδια ημέρα, τα οστά μεταφέρθηκαν στη Σόφια και τοποθετήθηκαν σε μαρμάρινη σαρκοφάγο στη Βασιλική της Αγίας Σοφίας.
Η βουλγαρική κοινωνία υποκλίνεται στην ιστορική μνήμη του Τσάρου Σαμουήλ και της συμβολής του στη διατήρηση της βουλγαρικής ταυτότητας. Στις αρχικές ανακοινώσεις, ωστόσο, η πράξη παρουσιάστηκε ως ένα δωρεάν σημάδι καλής θέλησης.
Στη συνέχεια αποκαλύφθηκε ότι γινόταν ανταλλαγή για 53 αντικείμενα (48 αριθμοί απογραφής) από τη συλλογή του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου (ΕΜΙ) — εικόνες, εκκλησιαστικά σκεύη, λειψανοθήκες και έναν επισκοπικό θρόνο.
Αντικρουόμενες δηλώσεις αξιωματούχων έχουν εμφανιστεί στη δημόσια σφαίρα, λέγοντας ότι αυτό «δεν είναι δική μας δουλειά» ή ότι η μεταφορά είναι «προσωρινή». Ταυτόχρονα, η ελληνική πλευρά ανακοίνωσε επίσημα ότι μετά από μια έκθεση από τις 5 Οκτωβρίου έως τις 5 Νοεμβρίου, τα κειμήλια θα επιστραφούν μόνιμα στις μονές «Παναγίας Εικοσιφοίνισσας» (Κοσινίτσα) και «Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου». Αυτό απαιτεί επείγουσα και εις βάθος αναθεώρηση των νομικών και πραγματικών βάσεων αυτής της «συμφωνίας».
ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΑΙ ΕΓΧΩΡΙΑ ΠΑΡΑΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ
1. Παραβίαση της Συμφωνίας Μολλόφ-Καφανδάρη του 1925
Τα αντικείμενα που μεταφέρθηκαν από το Εθνικό Μουσείο αποτελούν αντικείμενο οικονομικών και περιουσιακών διακανονισμών μεταξύ Βουλγαρίας και Ελλάδας μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο βάσει της διμερούς συνθήκης «Μολόβ-Καφαντάρη» του 1925. Η μονομερής διάθεση αυτών των αντικειμένων, που πραγματοποιήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2026, παραβιάζει τις ρήτρες της επικυρωμένης διεθνούς συνθήκης στην οποία η Βουλγαρία είναι συμβαλλόμενο μέρος.
2. Ληφθείσες προθεσμίες βάσει της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων του 1947.
Όλες οι αξιώσεις για επιστροφή περιουσίας που εξήχθη κατά τη διάρκεια των παγκοσμίων πολέμων ρυθμίζονται λεπτομερώς στη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων της 10ης Φεβρουαρίου 1947 (η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 15 Σεπτεμβρίου 1947).
Σύμφωνα με το άρθρο 22, παράγραφος 7 της Συνθήκης, οι αξιώσεις για επιστροφή αντικειμένων καλλιτεχνικής, ιστορικής ή αρχαιολογικής αξίας υποβάλλονται στη βουλγαρική κυβέρνηση εντός αυστηρής περιόδου 6 μηνών από την έναρξη ισχύος της συνθήκης.
Όλες οι αξιώσεις που δεν υποβάλλονται ή δεν διευθετούνται εντός αυτής της περιόδου αποσβένονται νομικά δυνάμει του κλασικού διεθνούς δικαίου. Μέσω αυτής της ανταλλαγής, η οποία παραβιάζει μια διεθνή συνθήκη, δημιουργείται προηγούμενο για την αναθεώρηση άλλων τέτοιων αξιώσεων.
3. Μη αναστρεψιμότητα της Σύμβασης της UNESCO του 1970 (Lex retro non agit).
Η Σύμβαση της UNESCO του 1970 για τα Μέσα Απαγόρευσης και Πρόληψης της Παράνομης Εισαγωγής, Εξαγωγής και Μεταβίβασης Ιδιοκτησίας Πολιτιστικών Αγαθών δεν έχει αναδρομική ισχύ (Lex retro non agit) για γεγονότα που συνέβησαν πριν από την υιοθέτησή της.
Δηλαδή, η Βουλγαρία δεν υποχρεούται να «επιστρέψει» αντικείμενα που αποτελούν την εθνική της πολιτιστική κληρονομιά;
Γνωρίζει ο Υπουργός Πολιτισμού, ο οποίος υπέγραψε τη συμφωνία με την Υπουργό Πολιτισμού της Ελλάδας, ότι το Άρθρο 4 της Σύμβασης αναγνωρίζει ότι τα πολιτιστικά αγαθά που αποκτώνται ως αποτέλεσμα εθελοντικής ανταλλαγής ή διατηρούνται με τη συγκατάθεση των αρμόδιων αρχών, αποτελούν νόμιμο μέρος της εθνικής πολιτιστικής κληρονομιάς του Κράτους στο έδαφος του οποίου βρίσκονται;
Δυνάμει του παρόντος Άρθρου, τα παρεχόμενα αντικείμενα καθίστανται μέρος της εθνικής πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας.
4. Κατάσταση δημόσιας περιουσίας και παραβιάσεις του Νόμου περί Δημόσιας Περιουσίας
Τα αντικείμενα στο Εθνικό Μουσείο και στο Κέντρο Πολιτιστικής Κληρονομιάς «Καθηγητής Ιβάν Ντούιτσεφ», αντίστοιχα, επί των οποίων η ελληνική πλευρά και το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχουν διεκδικήσεις, έχουν καθεστώς δημόσιας κρατικής περιουσίας και ανήκουν στον βουλγαρικό λαό. Η εξαγωγή τους στο εξωτερικό χωρίς να τηρούνται οι διαδικασίες του Νόμου για την Προστασία των Πολιτιστικών Αξιών (LPCC) – ο οποίος ρυθμίζει λεπτομερώς τις προσωρινές εκθέσεις, όπως αναφέρεται στο Μνημόνιο – συνιστά σοβαρή παραβίαση της βουλγαρικής νομοθεσίας.
ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΔΕΙΓΜΕΝΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΩΝ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΔΟΘΗΚΑΝ ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ
Κατά την επιλογή των αντικειμένων προς ανταλλαγή, έγιναν κραυγαλέα λάθη, γεγονός που υποδηλώνει έλλειψη προηγούμενης διαβούλευσης με τους ειδικούς μας σε θέματα ιστορίας τέχνης και αρχειοθέτησης που εργάστηκαν σε αυτά τα αντικείμενα.
Για παράδειγμα:
Η περίπτωση της λειψανοθήκης της Αγίας Ματρώνας της Κωνσταντινούπολης
Μεταξύ των αντικειμένων που παραδόθηκαν στην Ελλάδα είναι μια λειψανοθήκη της Αγίας Ματρώνας της Κωνσταντινούπολης (Αρ. Αρχ. NIM 29116a και 29116b), που αποτελείται από ένα ασημένιο επιχρυσωμένο κεφαλόδεσμο του 1798 και ένα οκταγωνικό κουτί του 1811. Μοιραίο λάθος προέλευσης: Αυτό το λείψανο δεν προέρχεται από τα μοναστήρια «Κοσινίτσα» ή «Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής» στην ‘Αιγαιακή Μακεδονία’, όπως αποκαλείται η ελληνική Μακεδονία.
Η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ραλίτσα Ρούσεβα έχει αρκετές επιστημονικές δημοσιεύσεις επί του θέματος, οι οποίες προφανώς δεν έχουν ληφθεί υπόψη.
Αρχειακά στοιχεία: Μια φωτογραφία της λειψανοθήκης δημοσιεύτηκε στα ημερολόγια του Καθηγητή Μπόγκνταν Φίλοφ από τις αποστολές του, όπου αναφέρεται ρητά ότι προέρχεται από την εκκλησία του Αγίου Κλήμεντος στην πόλη της Αχρίδας.
Πρωτόκολλα από την αποσφράγιση: Διατηρούνται σχέδια του επίσημου πρωτοκόλλου που συντάχθηκε κατά την αποσφράγιση των οκτώ κιβωτίων που στάλθηκαν στο Εθνικό Μουσείο από την 9η και 10η μεραρχία του Βουλγαρικού Στρατού.
Το πρωτόκολλο υπεγράφη από τον διευθυντή Δρ. Ιβάν Βέλκοφ, τον επιμελητή του Νομισματικού Τμήματος Τεοντόρ Γκερασίμοφ και την επιμελήτρια του Μεσαιωνικού Τμήματος Βέρα Ιβάνοβα-Μαυροντίνοβα. Στο άρθρο 8 του πρωτοκόλλου αναφέρεται αυτή η λειψανοθήκη, η οποία βρισκόταν στο σεντούκι αριθ. 5, με την επιγραφή «Αχρίδα». Η μεταφορά ενός αντικειμένου από την Αχρίδα στην Ελλάδα δεν αποτελεί μόνο νομικό παραλογισμό, αλλά και προηγούμενο με σοβαρές συνέπειες.
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ, ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΩΡΗΜΕΝΕΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ
1. Η σωτήρια φύση των ιεραποστολών (1912-1918)
Τα κειμήλια και τα χειρόγραφα που μεταφέρθηκαν στη Σόφια κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου σώθηκαν από την καταστροφή στις εμπόλεμες ζώνες από κορυφαίους Βούλγαρους μελετητές στους οποίους είχε ανατεθεί αυτή η αποστολή από τη βουλγαρική κυβέρνηση, όπως ο καθηγητής Μπόγκνταν Φίλοφ, ο καθηγητής Γιορντάν Ιβάνοφ, ο καθηγητής Ιβάν Σνεγκάροφ και άλλοι.
2. Βουλγαρικοί θησαυροί που κατασχέθηκαν από την Ελλάδα.
Το βουλγαρικό κράτος και η διπλωματία σιωπούν σχετικά με το ζήτημα του τεράστιου αριθμού πολύτιμων αντικειμένων που κατασχέθηκαν και αφαιρέθηκαν από τις ελληνικές αρχές και τα στρατεύματα από το Μέλνικ, τη Μονή Μπάτσκοβο, τα βουνά της Ροδόπης, το Πομόριε, το Νέσεμπαρ, τη Σωζόπολη και μια σειρά από χωριά στη Νότια Βουλγαρία. Αυτά τα ανεκτίμητα έργα βρίσκονται σε ελληνικά μουσεία και εκκλησίες και δεν έχουν ποτέ τεθεί ως θέμα αμοιβαίας επιστροφής.
3. Ο ρόλος του Κέντρου Ανώτατης Εκπαίδευσης «Καθηγητής Ιβάν Ντούιτσεφ» στο Πανεπιστήμιο της Σόφιας
Στις 14 Μαΐου 1986, με απόφαση του Ακαδημαϊκού Συμβουλίου του Πανεπιστημίου της Σόφιας «Άγιος Κλήμης της Αχρίδας», ιδρύθηκε το Κέντρο Σλαβικών-Βυζαντινών Σπουδών «Καθηγητής Ιβάν Ντούιτσεφ».
Φιλοξενεί πάνω από 460 ελληνικά, 120 σλαβικά και 200 ανατολίτικα χειρόγραφα και, ως αποτέλεσμα δεκαετιών επαφών με ειδικούς από όλο τον κόσμο και Βούλγαρους μελετητές, είναι διαθέσιμα στην επιστημονική κοινότητα από το 1986.
Ένα αντίγραφο σε μικροφίλμ φυλάσσεται για περισσότερες από δύο δεκαετίες στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης.
Η ελληνική κυβέρνηση και το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχουν επανειλημμένα υποβάλει αιτήματα για αυτά. Θα αποτελέσουν αντικείμενο άλλης συμφωνίας;
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ, «ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ» ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ
Τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης μιλούν επίσημα για την επιστροφή άνω των 1.000 επιπλέον αντικειμένων και χειρογράφων, με την ανταλλαγή της 3ης Οκτωβρίου να ορίζεται μόνο ως το πρώτο στάδιο. Τέτοιοι ισχυρισμοί έχουν ήδη γίνει από τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.
Αναμένεται επίσης να το πράξουν και οι θεσμοί στη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας και στη Δημοκρατία της Σερβίας.
2. Αγγίζοντας τη συμβολική ρίζα του βασιλείου του Σαμουήλ, η Πρέσπα και το νησί του Αγίου Αχιλλείου ήταν η βασιλική κατοικία, η πρωτεύουσα και η πνευματική καρδιά του βασιλείου του Σαμουήλ. Η εκταφή των λειψάνων τους από τον τάφο τους και η μεταφορά τους στη Σόφια σηματοδοτεί αυτή την ιστορική καμπή.
Με βάση τα παραπάνω επιχειρήματα, καλούμε τους κρατικούς φορείς να λάβουν άμεσα τα ακόλουθα μέτρα:
- Δημοσίευση της σύνθεσης της επιτροπής·
- Να ανακοινωθεί ονομαστικά η σύνθεση της επιτροπής που καθόρισε ποια αντικείμενα έχουν ανταλλαγεί μέχρι στιγμής και σε ποια βάση, πώς αξιολογήθηκαν και από ποιον εκδόθηκε η εντολή για τη μεταβίβασή τους. Παροχή του πλήρους καταλόγου και των πρωτοκόλλων.
- Να δημοσιευτεί ο πλήρης κατάλογος των 53 ειδών που παραδόθηκαν, μαζί με αντίγραφα των πρωτοκόλλων εξαγωγής από το Εθνικό Ινστιτούτο Μεταλλείων και Ορυκτών Πόρων. Ανακοίνωση των ρητρών εμπιστευτικότητας.
- Να δημοσιευτούν όλες οι ρήτρες της συμφωνίας με την Ελλάδα και να διευκρινιστεί το νομικό καθεστώς της ιδιοκτησίας των μεταφερθέντων οστών, τα οποία παρουσιάζονται ως τα θνητά λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ.
- Θα διαμένουν προσωρινά ή μόνιμα στη Βουλγαρία; Μια σαφής θέση απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.
- Να ανακοινωθεί η επίσημη θέση της Βουλγαρικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και του Βουλγαρικού Κράτους σχετικά με πιθανές αξιώσεις για αντικείμενα από τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Τέτοιες αξιώσεις έχουν ήδη διατυπωθεί από το Οικουμενικό Πατριαρχείο σε πολλές περιπτώσεις.
- Δημοσίευση εργαστηριακών εκθέσεων·
- Να δημοσιευτούν πλήρως τα συμπεράσματα των μελετών των οστών που διεξήχθησαν στα εργαστήρια στην Ελλάδα και στη Βόννη, καθώς και πλήρως το πώς διαμορφώθηκε η ανάθεση σε αυτά τα εργαστήρια, στους ιστότοπους του NAIM-BAS και του Υπουργείου Πολιτισμού.
- Υποχρεωτική χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα (C-14). Διεξαγωγή ανάλυσης ραδιενεργού άνθρακα (C-14) του οστικού υλικού και χημικοτεχνολογικής ανάλυσης του χρυσοδέτη υφάσματος από τον τάφο στο νησί του Αγίου Αχιλλείου για κατηγορηματική επιστημονική επιβεβαίωση της χρονολόγησης.
Όταν η βουλγαρική κοινωνία λάβει σαφείς και ξεκάθαρες απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, όταν δημοσιευτούν οι απόψεις ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων (επειδή η Ελλάδα είναι συμβαλλόμενο μέρος στην ανταλλαγή και η γνώμη του εργαστηρίου της υποδηλώνει σύγκρουση συμφερόντων), θα μπορέσουμε να κάνουμε μια πραγματική συζήτηση για τις αυθεντικές αξίες της βουλγαρικής ιστορίας.
Μέχρι τότε – “Dubium sapientiae initium” – η αμφιβολία θα συνεχίσει να αποτελεί τη βάση της σοφίας.
«24 часа»
—
About the Author
Discover more from Echedoros.blog
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
