Η Κύπρος είναι ο βασανιστικός οδικός χάρτης για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ

Το δίλημμα της εδαφικής διαίρεσης

Η Ουκρανία δεν θα ήταν η πρώτη χώρα που θα ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρά την ανοιχτή εδαφική διαμάχη. Η Κύπρος μπορεί να αποτελέσει μοντέλο, αλλά η ένταξη από μόνη της δεν αρκεί για να εγγυηθεί την ασφάλεια του Κιέβου.

 Οι προτάσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης πολλαπλασιάζονται. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προτείνει την παραχώρηση μεγάλου μέρους της περιοχής του Ντονμπάς στους Ρώσους και έχει μάλιστα υπαινιχθεί την αναγνώριση της Κριμαίας ως νομικά ρωσικού εδάφους.

Η ΕΕ, από την άλλη πλευρά, θέλει να εγγυηθεί την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και να επιταχύνει την ένταξή της στην Ένωση.

Μπορεί όμως μια χώρα να ενταχθεί στην ΕΕ ενώ σημαντικά τμήματα του εδάφους της παραμένουν υπό ξένη κατοχή;

Σύμφωνα με τον Serhiy Solodky, διευθυντή του New Europe Center, το εδαφικό ζήτημα δεν βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη. «Η Ένωση έχει αναθέσει στην Ουκρανία ένα ολοκληρωμένο πακέτο μεταρρυθμίσεων», υπενθυμίζει, αλλά «η εδαφική ακεραιότητα δεν έχει ποτέ αναφερθεί ως προϋπόθεση για την ένταξη».

Για τους Ουκρανούς πολίτες, επίσης, τα δύο ζητήματα είναι άσχετα. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Οκτωβρίου 2025 από το Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνιολογίας στο Κίεβο, το 54% των ερωτηθέντων είναι κατηγορηματικά αντίθετο σε οποιεσδήποτε εδαφικές παραχωρήσεις, ενώ το 38% είναι πρόθυμο να αποδεχτεί ορισμένες εδαφικές απώλειες. Όπως τονίζει ο Okhrimenko, ανώτερος οικονομολόγος στο Κέντρο Οικονομικής Στρατηγικής, το δίλημμα μεταξύ της ένταξης στην ΕΕ και της διατήρησης της πλήρους εδαφικής ακεραιότητας «δεν αποτελεί επί του παρόντος θέμα δημόσιας συζήτησης».

Υπάρχει, ωστόσο, ένα προηγούμενο: η Κύπρος

Το νησί είναι διαιρεμένο από το 1974, το έτος της τουρκικής εισβολής, και μόνο το ελληνοκυπριακό τμήμα, ως Κυπριακή Δημοκρατία, εντάχθηκε στην Ένωση το 2004.

Το κατεχόμενο από τον τουρκικό στρατό τμήμα, που αυτοανακηρύχθηκε ως «κράτος»,  αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία και βρίσκεται εκτός ΕΕ.

Ο Ντένις Τσενούσα, αναλυτής στο Κέντρο Γεωπολιτικών και Μελετών Ασφάλειας, τονίζει ότι «η έλλειψη εδαφικής ακεραιότητας δεν έθετε κανένα υπαρξιακό πρόβλημα για την ΕΕ στο σύνολό της». Ταυτόχρονα, «είναι πολύ δύσκολο να ορίσουμε την Κύπρο ως θετική λύση, αλλά ήταν η μόνη δυνατή λύση».

Για την Ουκρανία, η κατάσταση είναι πολύ πιο περίπλοκη. Το αντίπαλο μέρος είναι η Ρωσία, ένα κράτος που έχει εισβάλει εδαφικά στο έδαφος του γείτονά του και, σε αντίθεση με την Τουρκία, δεν είχε ποτέ καθεστώς υποψήφιας χώρας για ένταξη στην ΕΕ.

Επιπλέον, η γεωγραφική εγγύτητα καθιστά τη Μόσχα υπαρξιακή απειλή για τα ανατολικά και τα βαλτικά μέλη της ΕΕ, καθιστώντας την πηγή ανησυχίας για ολόκληρη την Ένωση.

«Όταν η ΕΕ χορήγησε καθεστώς υποψήφιας χώρας στην Ουκρανία, δεν έκανε καμία διάκριση μεταξύ των περιοχών που ελέγχονται από το Κίεβο και εκείνων που βρίσκονται υπό ρωσική κατοχή», τονίζει ο Τσενούσα. Αυτό σημαίνει ότι η ένταξη, όποια κι αν είναι, θα ισχύει για ολόκληρη τη χώρα. Εάν οι εχθροπραξίες συνεχιστούν, «αυτό θα είναι πρωτοφανές στην ιστορία της διεύρυνσης».

Η ένταξη της Ουκρανίας προωθείται μόνο για ενίσχυση του ουκρανικού στρατού!

Η ένταξη της Ουκρανίας θεωρείται επίσης από τις Βρυξέλλες ως ένας τρόπος παροχής μεγαλύτερων εγγυήσεων ασφαλείας στο Κίεβο.

Στο ειρηνευτικό της σχέδιο, η ΕΕ πρότεινε επίσης τη δημιουργία ενός μηχανισμού αμοιβαίας βοήθειας παρόμοιου με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.

 Ωστόσο, σύμφωνα με τον Μπόντγκαν Ποπόφ, Ουκρανό πολιτικό σύμβουλο, η πορεία προς τα εμπρός είναι διαφορετική.

«Η ΕΕ πρέπει να παρέχει όπλα και τεχνολογία σε περιόδους πολέμου και μετά, για να καταστήσει τον ουκρανικό στρατό ισχυρότερο, πιο τεχνολογικά προηγμένο και καλύτερα εξοπλισμένο».

Είναι θέμα χρημάτων

Η οικονομία μας έχει υποστεί σοβαρές ζημιές και χρειαζόμαστε πολύ χρόνο για να ανακάμψουμε, επομένως χρειαζόμαστε την ΕΕ να χρηματοδοτήσει τον στρατό μας.»

Οι άμεσες επενδύσεις και οι κοινοπραξίες μεταξύ εταιρειών για την παραγωγή αμυντικών τεχνολογιών θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν στη διασφάλιση της ασφάλειας της Ουκρανίας. Όπως επισημαίνει ο Ποπόφ, μία από τις προτεραιότητες της ΕΕ θα πρέπει να είναι η αεροπορική και θαλάσσια ασφάλεια της Ουκρανίας.

Πρωτοβουλίες για την προστασία από επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη συζητούνται ευρέως, αλλά κανένα έργο δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί.

Ταυτόχρονα, η ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας είναι επίσης απαραίτητη για τις εξαγωγές σιτηρών της Ουκρανίας, που αποτελούν βασικό μοχλό της οικονομίας της χώρας.

Σύμφωνα με τον Ποπόφ, τίποτα δεν θα αλλάξει όσον αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας εάν η Ουκρανία γίνει κράτος μέλος της ΕΕ .

 «Έχουμε ήδη υπογράψει συμφωνίες ασφαλείας με αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και έχουμε επίσης κάποιες περιφερειακές συμμαχίες.

 Το άρθρο 222 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεσμεύει την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να ενεργούν από κοινού εάν ένα από αυτά υποστεί τρομοκρατική επίθεση ή σε περίπτωση καταστροφής, αλλά δεν υποχρεώνει τα κράτη να υπερασπίζονται το ένα το άλλο σε περίπτωση στρατιωτικής επιθετικότητας.

 «Χρειαζόμαστε στρατιωτική συνεργασία, την ανάπτυξη τεχνολογιών άμυνας και επιτήρησης, καθώς και τη συνεργασία στον τομέα των πληροφοριών».

Από τη μία είναι Ουκρανία και από την άλλη είναι η Κύπρος καθώς το νησί είναι διαιρεμένο εδώ και πεντήντα χρόνια και ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρ.Τ. Ερντογάν, του οποίου ο στρατός βρίσκεται στο βόρειο τμήμα, αρνείται να επαναλάβει διαπραγματεύσεις.

[Το παραπάνω άρθρο δημιουργήθηκε από τους Federico Baccini, Aprile’s Future, και Sofia Nazarenko και δημοσιεύθηκε στις  25 Νοεμβρίου 2025 στο πλαίσιο των θεματικών δικτύων Pulse, μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας που υποστηρίζει διακρατικές δημοσιογραφικές  συνεργασίες]

—

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ  – Echedoros.blog