Χρόνος Ανάγνωσης: 4 λεπτά

Όπως ίσως θυμάστε, έχω γράψει αρκετά άρθρα που υποστηρίζουν ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός κατέρρευσε λόγω των Πελοποννησιακών Πολέμων, οι οποίοι ξεκίνησαν το 431 π.Χ. και διήρκεσαν 27 χρόνια μεταξύ της αθηναϊκής ναυτικής αυτοκρατορίας και της σπαρτιατικής χερσαίας αυτοκρατορίας, γράφει ο Αμπντουλάχ Μουράτογλου στη Yeni Şafak.

Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχουν κάποιες εντυπωσιακές παραλληλίες μεταξύ αυτών των πολέμων, οι οποίοι κορυφώθηκαν με την πτώση της αθηναϊκής αυτοκρατορίας, και των στρατιωτικών επεμβάσεων που ανέλαβε ο Τραμπ στη Βενεζουέλα και το Ιράν.

Η κύρια πηγή γνώσης μας για τους Πελοποννησιακούς Πολέμους είναι τα γραπτά του Αθηναίου ιστορικού και στρατηγού Θουκυδίδη.

 Τόσο η Αθήνα όσο και η Σπάρτη είχαν τις δικές τους συμμαχίες

Η Αθηναϊκή Δηλιακή Συμμαχία βασίστηκε αρχικά στην υποτιθέμενη περσική απειλή. Οι Πέρσες είχαν επιχειρήσει να κατακτήσουν την Ελλάδα το 490 και το 480 π.Χ., αλλά απέτυχαν.

Με την πάροδο του χρόνου, η Δηλιακή Συμμαχία μετατράπηκε σε μια συμμαχία που εξυπηρετούσε μόνο τα αθηναϊκά συμφέροντα.

 Η αρχή της ισότητας εγκαταλείφθηκε, το ταμείο της Συμμαχίας μεταφέρθηκε στην Αθήνα και οι συνεισφορές των μελών, οι οποίες έγιναν παρόμοιες με φόρο υποτέλειας, χρησιμοποιήθηκαν προς όφελος της Αθήνας.

Οι Πελοποννησιακοί Πόλεμοι μεταξύ Σπάρτης και Αθήνας, μαζί με τους αντίστοιχους συμμάχους τους, περιλάμβαναν μια τεράστια περιοχή που εκτεινόταν από την Κωνσταντινούπολη μέχρι την Κρήτη και από τις δυτικές ακτές της Ανατολίας μέχρι τη Σικελία.

Στις αντιπαλότητες μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων του σύγχρονου κόσμου, καθώς και στις συμμαχικές σχέσεις, ο Θουκυδίδης επικαλείται συχνά.

Δυτικοί ιστορικοί και διεθνείς πολιτικοί επιστήμονες στα τέλη του 19ου αιώνα βασίστηκαν στις ιδέες του Θουκυδίδη για να εξηγήσουν τον ανταγωνισμό μεταξύ Αγγλίας και Πρωσίας (Γερμανίας).

Η Αθήνα και η Σπάρτη στον 21ο αιώνα

Το έργο του έγινε επίσης σημείο αναφοράς κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου στον ανταγωνισμό μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών/Δύσης και της Σοβιετικής Ένωσης, η οποία συσπειρώθηκε γύρω από το ΝΑΤΟ και το Σύμφωνο της Βαρσοβίας.

Μερικοί Αμερικανοί ιστορικοί βλέπουν ακόμη και τις Ηνωμένες Πολιτείες ως την Αθήνα και τη Σοβιετική Ένωση ως τη Σπάρτη.

Σήμερα, μια παρόμοια αναλογία χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας.

Ο Θουκυδίδης κατέχει εξέχουσα θέση στην κουλτούρα των αμερικανικών ιμπεριαλιστικών διεθνών σχέσεων.

Ορισμένες ελίτ της εξωτερικής πολιτικής τον θεωρούν τον ιδρυτή της «ρεαλιστικής» σχολής (realpolitik).

Είναι επίσης ευνοημένος από τους στρατιωτικούς στρατηγούς για τις θεμελιώδεις έννοιές του σχετικά με τη φύση των συμμαχιών και τη χρήση ένοπλης βίας.

Σε ένα άρθρο που έγραψα τον Ιανουάριο, παρομοίασα την επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα με την επίθεση της Αθήνας στο νησί της Μήλου, το οποίο είχε επιλέξει την ουδετερότητα στους Πελοποννησιακούς Πολέμους.

Σε αυτό το άρθρο, αναφέρθηκα επίσης στην «Σικελική Εκστρατεία» που ξεκίνησε η Αθήνα μετά τον Μήλο.

Η πόλη της Μήλου δεν αποτελούσε απειλή για την Αθήνα. Παρ’ όλα αυτά, οι Αθηναίοι απαίτησαν την άνευ όρων παράδοσή της και την ένταξή της στη Δηλιακή Συμμαχία.

 Στις διαπραγματεύσεις, γνωστές ως Διάλογος της Μήλου, οι Αθηναίοι υποστήριξαν ότι η δικαιοσύνη και η ισότητα ίσχυαν μόνο μεταξύ ισότιμων δυνάμεων και ότι οι αποδυναμωμένοι κάτοικοι της Μήλου δεν είχαν άλλη επιλογή από το να αποδεχτούν αυτούς τους όρους. Σύμφωνα με τους Αθηναίους, η επιείκεια προς τους κατοίκους της Μήλου  θα ερμηνευόταν ως αδυναμία τόσο από τους συμμάχους όσο και από τους εχθρούς. Αυτή η αντίληψη αδυναμίας θα ενθάρρυνε τους αντιπάλους της Αθήνας.

Οι Αθηναίοι χλεύασαν επίσης τον ισχυρισμό των αρχών της Μήλου ότι η Σπάρτη θα τους βοηθούσε. Το 421 π.Χ., υπογράφηκε συμφωνία εκεχειρίας, γνωστή ως η Ειρήνη του Νικία, μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης. Επιπλέον, η Σπάρτη δεν διέθετε στόλο ικανό να φτάσει γρήγορα στη Μήλο.

Οι Μήλιοι αρνήθηκαν να παραδοθούν. Η Αθήνα κατέλαβε τη Μήλο το 416 π.Χ., σκοτώνοντας τους ενήλικες άνδρες και υποδουλώνοντας τις γυναίκες και τα παιδιά.

Η «Υπόθεση στη Μήλο» έπληξε σοβαρά τη φήμη της Αθήνας. Αυτό το πλήγμα στην εικόνα της, που γεννήθηκε από την αλαζονεία και τη δύναμη, θα είχε ολέθριες συνέπειες τα επόμενα χρόνια.

Η ειρήνη του Νικία επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση του συγκρατημένα συντηρητικού Αθηναίου στρατηγού Νικία.

 Ο Αλκιβιάδης, ο οποίος επανειλημμένα προσπάθησε να υπονομεύσει αυτήν την ειρήνη, ήταν ο ηγέτης της σκληροπυρηνικής φατρίας που υποστήριζε τον πόλεμο κατά της Σπάρτης.

Ένας από τους αρχιτέκτονες της απόφασης για την καταστροφή της Μήλου, ο Αλκιβιάδης πίστευε ότι οι ατελείωτοι πόλεμοι ήταν απαραίτητοι για την αυτοκρατορική επέκταση της Αθήνας.

 Στον Αλκιβιάδη, μπορούμε να δούμε μια αναπαράσταση του αμερικανικού νεοσυντηρητικού κινήματος στην αρχαία Ελλάδα.

Η απόφαση του Τραμπ, ο οποίος έχει πέσει στην «παγίδα κλιμάκωσης» της σύγκρουσής του με το Ιράν, να στείλει περισσότερα στρατεύματα και πολεμικά πλοία στον Κόλπο θυμίζει μια φάση της εκστρατείας της Αθήνας στη Σικελία.

 Αυτή η ναυτική εκστρατεία, η οποία ξεκίνησε με μεγαλοπρεπείς τελετές, οδήγησε σε έντονες συζητήσεις μεταξύ των φατριών του Νικία και του Αλκιβιάδη στην Αθήνα.

Οι αρχικές στρατιωτικές επιτυχίες της Αθήνας μετατράπηκαν σε στρατηγικές αποτυχίες που κατέληξαν σε καταστροφή.

Στο επόμενο άρθρο μου, θα διερευνήσω τις παραλληλίες μεταξύ των συζητήσεων για τη «Σικελία» στην Αθήνα πριν από περίπου 2.500 χρόνια και των συζητήσεων για το «Ιράν» στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αμπντουλάχ Μουράτογλου

—

Echedoros.blog