Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ κάλεσε τους εταίρους της Ουάσινγκτον στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύσουν τις θαλάσσιες διαφορές μέσω σοβαρών και καλόπιστων διαπραγματεύσεων, τονίζοντας ότι η επίτευξη λύσεων στις διαφορές θα ενισχύσει τις εμπορικές επενδυτικές ευκαιρίες και τις δραστηριότητες εξερεύνησης στην περιοχή.
Μια στάση που έρχεται εν μέσω ανανεωμένης διαμάχης σχετικά με το μνημόνιο θαλάσσιας συμφωνίας που υπογράφηκε μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας το 2019, γράφει η λιβυκή Akhbarlibya24.
Η Ουάσινγκτον επανέλαβε την έκκλησή της για αντιμετώπιση των διαφορών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας μέσω άμεσης διμερούς επικοινωνίας, σημειώνοντας ότι οι δύο χώρες είναι σύμμαχοι στον Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ), επιβεβαιώνοντας την προτεραιότητα της διαπραγματευτικής οδού για την επίλυση των διαφορών σε μια περιοχή όπου τα οικονομικά, τα επενδυτικά και τα γεωπολιτικά συμφέροντα αλληλεπικαλύπτονται.
Η θέση των ΗΠΑ έρχεται μετά την ομόφωνη έγκριση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου, του μνημονίου ναυτιλιακής συμφωνίας που υπεγράφη μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας το 2019 και την ακύρωσή των δύο ψηφισμάτων που εκδόθηκαν το 2020 σχετικά με την απόρριψη της επικύρωσης των δύο μνημονίων και τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα, σε μια κίνηση που επανέφερε το ναυτιλιακό ζήτημα στο προσκήνιο των περιφερειακών αλληλεπιδράσεων.
Η επικύρωση του μνημονίου συμφωνίας για τη θάλασσα με την Τουρκία από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης επανέφερε τη συζήτηση για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων και τον καθορισμό περιοχών οικονομικής δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, ζητήματα που σχετίζονται με τα δικαιώματα εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, τις ευκαιρίες εξερεύνησης ενέργειας και τις επικαλυπτόμενες θαλάσσιες διεκδικήσεις μεταξύ των χωρών που συνορεύουν με την περιοχή.
Το μνημόνιο που υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2019 βασίζεται σε μια συμφωνία για την οριοθέτηση της θαλάσσιας δικαιοδοσίας μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας, αλλά η Ελλάδα έφερε αντίρρηση σε αυτό, υποστηρίζοντας ότι αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών στις γύρω θαλάσσιες ζώνες.
Η Άγκυρα, από την πλευρά της, διατηρεί τη θέση της σχετικά με τη νομική βάση για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων, καθιστώντας τη συμφωνία σημείο συνεχιζόμενης διαμάχης μεταξύ των δύο πλευρών.
Οι επιπτώσεις αυτού του ζητήματος εκτείνονται πέρα από τη διμερή σχέση μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας, καθώς σχετίζονται με τις θέσεις των περιφερειακών και ευρωπαϊκών χωρών που πιστεύουν ότι οποιεσδήποτε θαλάσσιες ρυθμίσεις στην περιοχή πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, εκτός από τα συμφέροντα και τα δικαιώματα που τηρούν οι εμπλεκόμενες χώρες.
Η Αίγυπτος ανακοίνωσε την κατηγορηματική απόρριψη της επικύρωσης από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του μνημονίου συμφωνίας για τη θάλασσα με την Τουρκία, τονίζοντας ότι η επικύρωση αυτή δεν έχει νομική ισχύ για το Κάιρο και ότι το μνημόνιο είναι άκυρο και δεν παράγει νομικά αποτελέσματα, σύμφωνα με τη θέση του αιγυπτιακού Υπουργείου Εξωτερικών.
Το Κάιρο τόνισε ότι η συμφωνία αντιβαίνει στις αρχές του διεθνούς δικαίου της θάλασσας και στις διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, ιδίως όσον αφορά τον καθορισμό των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών και της υφαλοκρηπίδας με βάση τη δικαιοσύνη και την ισότητα, λαμβάνοντας υπόψη ότι το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Αιγύπτου στις θαλάσσιες περιοχές της.
Η αιγυπτιακή θέση έρχεται στο φως της σύνδεσης του ζητήματος με τα θαλάσσια και οικονομικά συμφέροντα του Καΐρου στην Ανατολική Μεσόγειο, ειδικά μετά την υπογραφή συμφωνίας μεταξύ Αιγύπτου και Ελλάδας για την οριοθέτηση των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών τους τον Αύγουστο του 2020, μια συμφωνία της οποίας το πεδίο εφαρμογής έρχεται σε αντίθεση με τις τουρκικές θαλάσσιες αξιώσεις.
Η Ελλάδα χαρακτηρίζει την επικύρωση παράνομη
Από την πλευρά της, η Ελλάδα απέρριψε την επικύρωση του μνημονίου από το λιβυκό κοινοβούλιο, δηλώνοντας ότι αυτό δεν αλλάζει την άποψη της Αθήνας σχετικά με την παρανομία και την ακυρότητά του, τονίζοντας ότι αντίκειται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα των χωρών της περιοχής.
Οι ελληνικές αντιρρήσεις επικεντρώνονται σε αυτό που θεωρεί περιφρόνηση των δικαιωμάτων των ελληνικών νησιών, ιδίως της Κρήτης και των νησιών του νοτιοανατολικού Αιγαίου, στην οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Η Αθήνα έχει επιβεβαιώσει ότι θα λάβει τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία των κυριαρχικών της δικαιωμάτων και έχει ενημερώσει τα Ηνωμένα Έθνη για τις αντιρρήσεις της στη συμφωνία και τους πιθανούς κινδύνους που αυτή ενέχει για την περιφερειακή σταθερότητα.
Στο πλαίσιο του κοινού συντονισμού, ο Αιγύπτιος Υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντέλ-Ατί και ο Έλληνας ομόλογός του Γιώργος Γεραπετρίτης συζήτησαν τις επιπτώσεις της επικύρωσης από τη Λιβύη και συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Ευρωπαϊκή Ένωση: Το μνημόνιο παραβιάζει τα δικαιώματα άλλων χωρών
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβεβαίωσε τη θέση της για την απόρριψη του μνημονίου ναυτιλιακής συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, εκφράζοντας τη λύπη της για την επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης και θεωρώντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών και δεν είναι σύμφωνο με το δίκαιο της θάλασσας, ούτε μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τις χώρες αυτές.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβεβαίωσε την αλληλεγγύη της προς την Ελλάδα και την Κύπρο, καλώντας όλες τις χώρες να σεβαστούν τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών και το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, και επανέλαβε τη θέση της ότι απορρίπτει οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση που θα μπορούσε να επηρεάσει την κατάσταση στη Λιβύη.
Η ευρωπαϊκή θέση αντικατοπτρίζει ότι η διαμάχη δεν περιορίζεται στη συζήτηση σχετικά με την εγκυρότητα των μέτρων που έλαβε το λιβυκό κοινοβούλιο, αλλά επεκτείνεται στην απόκλιση σχετικά με τη νομική βάση για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων και τον βαθμό στον οποίο η συμφωνία επηρεάζει τα δικαιώματα και τις αξιώσεις άλλων χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ουάσινγκτον πιέζει για διαπραγματεύσεις
Αντιθέτως, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ κάλεσε τους εταίρους της Ουάσιγκτον στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύσουν τις θαλάσσιες διαφορές μέσω σοβαρών και καλόπιστων διαπραγματεύσεων, σημειώνοντας ότι η επίλυση των διαφορών θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αυξημένες εμπορικές επενδύσεις και δραστηριότητες εξερεύνησης πόρων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επανέλαβαν την έκκλησή τους προς την Ελλάδα και την Τουρκία να επιλύσουν τις διαφορές τους μέσω άμεσης διμερούς επικοινωνίας, δεδομένης της συμμετοχής και των δύο χωρών στο ΝΑΤΟ.
Αυτή η θέση υπογραμμίζει την προτεραιότητα του διαλόγου στην αντιμετώπιση των θαλάσσιων διαφορών, σε μια περιοχή όπου η ενέργεια, η ασφάλεια και οι σχέσεις μεταξύ συμμάχων είναι αλληλένδετες.
Ωστόσο, η αμερικανική έκκληση για διαπραγματεύσεις δεν σημαίνει από μόνη της υποστήριξη ή απόρριψη του μνημονίου συνεννόησης Λιβύης-Τουρκίας.
Πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ της γενικής έκκλησης για επίλυση των διαφορών μέσω διπλωματικών μέσων και των νομικών και πολιτικών θέσεων που ανακοίνωσαν η Αίγυπτος, η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με τη συμφωνία.
Συμφωνία του 2019 και διαφορές για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων
Το μνημόνιο συμφωνίας για τη ναυτιλία μεταξύ της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Τρίπολης υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2019, με στόχο τον καθορισμό περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας μεταξύ των δύο μερών στη Μεσόγειο Θάλασσα.
Από την υπογραφή του, το μνημόνιο έχει προκαλέσει αντιρρήσεις από την Ελλάδα, την Αίγυπτο και την Κύπρο, λόγω διαφωνιών σχετικά με τον τρόπο οριοθέτησης των θαλάσσιων ορίων, των νησιωτικών δικαιωμάτων και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών.
Το 2020, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης αρνήθηκε να επικυρώσει τα δύο μνημόνια που υπεγράφησαν μεταξύ της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας και αποφάσισε να διακόψει τις πολιτικές σχέσεις με την Άγκυρα.
Ωστόσο, στις 20 Οκτωβρίου 2026, η Βουλή άλλαξε πορεία και επικύρωσε ομόφωνα το μνημόνιο συμφωνίας για τη θάλασσα, ακυρώνοντας τις προηγούμενες αποφάσεις της – μια μετατόπιση που έφερε το ζήτημα ξανά στο προσκήνιο των περιφερειακών διαφορών.
Η σημασία της διαφοράς έγκειται στη σύνδεσή της με τα δικαιώματα εκμετάλλευσης των θαλάσσιων πόρων, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής εξερεύνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και στον αντίκτυπο της οριοθέτησης των θαλάσσιων συνόρων στα οικονομικά συμφέροντα και τα συμφέροντα ασφαλείας των μεσογειακών κρατών.
Ενώ η Τουρκία και η Λιβύη τηρούν τη συμφωνία ως πλαίσιο για τη ρύθμιση των ναυτικών τους δικαιωμάτων, τα κράτη που αντιτίθενται υποστηρίζουν ότι παραβιάζει τα δικαιώματά τους και είναι ασυμβίβαστα με τους κανόνες του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.
Δεδομένων αυτών των διαφορετικών θέσεων, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό σε πολλαπλές διπλωματικές και νομικές οδούς, εν μέσω αμερικανικών εκκλήσεων για διάλογο, αιγυπτιακής, ελληνικής και ευρωπαϊκής απόρριψης του μνημονίου στην τρέχουσα μορφή του, και των εμπλεκόμενων μερών που εμμένουν στις θέσεις τους σχετικά με τα θαλάσσια δικαιώματα και τα όρια δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Akhbar Libya24.net
—
About the Author
Discover more from Echedoros.blog
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
